การเลือกตั้งในปี 2569 เป็นการเลือกตั้งที่ประชาชนต้องใช้สิทธิถึงสองเรื่องในช่วงเวลาเดียวกัน ได้แก่ การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร และการออกเสียงประชามติ ซึ่งคณะกรรมการการเลือกตั้งได้กำหนดให้จัดขึ้นในวันเดียวกัน คือวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569

แม้จะเป็นวันเดียวกัน แต่รูปแบบการใช้สิทธิของประชาชนแต่ละคนอาจไม่เหมือนกัน ขึ้นอยู่กับว่าผู้มีสิทธิสามารถเดินทางไปเลือกตั้งในเขตตามทะเบียนบ้านได้หรือไม่ หากไม่เข้าใจรายละเอียดให้ชัดเจน อาจทำให้เสียสิทธิได้โดยไม่รู้ตัว

ต้องใช้สิทธิอะไรบ้างในการเลือกตั้งครั้งนี้

การเลือกตั้งปี 2569 ประกอบด้วยการลงคะแนน 2 ส่วน คือ
การเลือกตั้ง สส. ซึ่งรวมทั้ง สส.เขต และ สส.บัญชีรายชื่อ และการออกเสียงประชามติ ซึ่งเป็นการแสดงความเห็นของประชาชนต่อประเด็นที่กำหนดไว้ตามกฎหมาย

สำหรับผู้ที่ไปเลือกตั้งในเขตตามทะเบียนบ้าน จะสามารถใช้สิทธิทั้งสองส่วนได้ในวันเดียวกัน แต่สำหรับผู้ที่เลือกตั้งนอกเขต จะต้องวางแผนการใช้สิทธิให้ดี เพราะต้องไปคูหามากกว่าหนึ่งวัน

ใครไม่ต้องลงทะเบียนอะไรเลย

ประชาชนที่สามารถเดินทางกลับไปใช้สิทธิในเขตเลือกตั้งตามทะเบียนบ้านได้ในวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569 ไม่จำเป็นต้องลงทะเบียนล่วงหน้า สามารถไปเลือกตั้งและออกเสียงประชามติได้ทันทีที่หน่วยเลือกตั้งในเขตของตนเอง ตั้งแต่เวลา 08.00 น. ถึง 17.00 น.

กลุ่มนี้ถือว่าสะดวกที่สุด เพราะไปคูหาเพียงวันเดียว และใช้สิทธิครบทั้งสองเรื่อง

ใครจำเป็นต้องลงทะเบียนล่วงหน้า

ผู้ที่ไม่สามารถเดินทางกลับไปใช้สิทธิในเขตตามทะเบียนบ้านในวันเลือกตั้งจริงได้ เช่น ทำงานหรือพักอาศัยอยู่อีกจังหวัดหนึ่ง จำเป็นต้องลงทะเบียนเพื่อขอใช้สิทธิเลือกตั้งนอกเขต

การลงทะเบียนต้องทำภายในวันที่ 5 มกราคม 2569 หากพ้นกำหนดจะไม่สามารถไปเลือกตั้งนอกเขตได้

สิ่งสำคัญคือ ต้องลงทะเบียนแยกกัน 2 เรื่อง คือ
การเลือกตั้ง สส. นอกเขต และการออกเสียงประชามตินอกเขต

คนเลือกตั้งนอกเขต ต้องไปคูหาวันไหนบ้าง

ผู้ที่เลือกตั้งนอกเขตจะต้องไปใช้สิทธิทั้งหมด 2 วัน

การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรนอกเขต จะจัดขึ้นในวันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2569 ตั้งแต่เวลา 08.00 น. ถึง 17.00 น. ณ สถานที่ที่ได้ลงทะเบียนไว้

ส่วนการออกเสียงประชามติ จะจัดขึ้นในวันเลือกตั้งจริง คือวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569 ตามสถานที่ที่ลงทะเบียนไว้เช่นกัน โดยไม่มีการออกเสียงล่วงหน้า

ดังนั้น แม้จะไปเลือกตั้ง สส. ล่วงหน้าแล้ว ก็ยังต้องไปคูหาอีกครั้งในวันที่ 8 กุมภาพันธ์ เพื่อออกเสียงประชามติ

ลงทะเบียนเลือกตั้งนอกเขตได้ที่ไหน

ประชาชนสามารถเลือกลงทะเบียนได้หลายช่องทาง ทั้งการไปยื่นเรื่องด้วยตนเองที่สำนักงานเขต ที่ว่าการอำเภอ หรือสถานทูตในต่างประเทศ การยื่นคำร้องทางไปรษณีย์ และการลงทะเบียนผ่านระบบออนไลน์

การลงทะเบียนออนไลน์สามารถทำได้ผ่านเว็บไซต์ของกรมการปกครอง รวมถึงแอปพลิเคชัน Smart Vote และ ThaID โดยต้องเลือกประเภทการลงทะเบียนให้ถูกต้องในแต่ละขั้นตอน

ลงทะเบียนแล้ว เปลี่ยนใจได้หรือไม่

หากลงทะเบียนเลือกตั้งนอกเขตไปแล้ว แต่ภายหลังเปลี่ยนแผน เช่น ต้องการเปลี่ยนสถานที่ไปใช้สิทธิ หรืออยากยกเลิกการเลือกตั้งล่วงหน้าเพื่อกลับไปเลือกตั้งในเขตตามทะเบียนบ้าน สามารถแก้ไขหรือยกเลิกได้ ผ่านช่องทางเดียวกับที่ใช้ลงทะเบียน

อย่างไรก็ตาม การแก้ไขหรือยกเลิกจะทำได้ถึงวันที่ 5 มกราคม 2569 เท่านั้น

สรุปสั้น ๆ ก่อนถึงวันเลือกตั้ง

ผู้ที่ไปเลือกตั้งในเขตตามทะเบียนบ้านได้ ไม่ต้องทำอะไรล่วงหน้า ใช้สิทธิทั้งเลือก สส. และประชามติในวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569
ผู้ที่ไปเลือกตั้งในเขตไม่ได้ ต้องลงทะเบียนภายในวันที่ 5 มกราคม 2569 และต้องไปใช้สิทธิ 2 วัน คือวันที่ 1 และ 8 กุมภาพันธ์ 2569

การตรวจสอบข้อมูลและวางแผนล่วงหน้า จะช่วยให้ประชาชนสามารถใช้สิทธิได้ครบถ้วน และไม่พลาดโอกาสสำคัญในการมีส่วนร่วมกำหนดอนาคตของประเทศ